Magdalena Piszczek
Ekspert ds. legalizacji pobytu i zatrudnienia cudzoziemców
Dwa systemy ochrony czasowej w Polsce
1. Ochrona specustawowa (PESEL UKR)
- Dotyczy obywateli Ukrainy, ich małżonków i małoletnich dzieci.
- Wymaga posiadania numeru PESEL UKR.
- Umożliwia legalny pobyt, pracę oraz prowadzenie działalności gospodarczej.
Podstawy prawne:
- Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym (Dz.U. 2022 poz. 583)
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie nadawania numeru PESEL dla cudzoziemców
2. Ochrona unijna (zaświadczenie UdSC)
- Dotyczy m.in. obywateli państw trzecich, którzy mieszkali w Ukrainie przed wybuchem wojny i mieli tam pobyt stały.
- Osoby te mogą pracować i prowadzić działalność gospodarczą bez zezwolenia na pracę.
- Problem: nie mogły wcześniej wystąpić o zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce.
Podstawy prawne:
3. Rozporządzenie Rady (UE) 2022/382 w sprawie ochrony tymczasowej, art. 8–14
4. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2013 poz. 1650 z późn. zm.), art. 159–163
5. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 88a
Ten podział powodował istotne komplikacje – osoby objęte ochroną unijną mogły legalnie pracować, ale nie mogły korzystać z pełnych praw pobytowych, które dawał system specustawowy.
Co zmienia nowa ustawa wygaszająca specustawę?
Projekt ustawy wprowadza możliwość przejścia z ochrony unijnej na specustawową poprzez uzyskanie numeru PESEL UKR.
✅ Co to daje w praktyce?
Dostęp do „zwykłego” systemu pobytowego w Polsce.
Możliwość ubiegania się o:
- zezwolenie na pobyt czasowy i pracę[6],
- Niebieską Kartę UE[6],
- zezwolenie na pobyt w celu prowadzenia działalności gospodarczej[6],
- zezwolenie na pobyt w celu łączenia rodzin[6].
Dzięki temu osoby te uzyskują stabilne, długoterminowe prawo pobytu, niezależne od decyzji na poziomie unijnym, co jest szczególnie istotne w kontekście wygasania mechanizmu ochrony czasowej UE.
Podstawy prawne:
6. Projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. oraz ustawy o cudzoziemcach (2026 r.)
7. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, art. 127–130
Dlaczego to jest ważne?
- Od prawie czterech lat część obywateli Ukrainy była w tzw. „zapomnianej grupie” – miała prawo pracować, ale nie mogła legalnie przedłużać pobytu.
- Nowe przepisy porządkują ten stan i dają realną szansę na długoterminowy pobyt oraz pełny dostęp do rynku pracy i przedsiębiorczości w Polsce.
Podsumowanie
Jeżeli przebywasz w Polsce na podstawie ochrony czasowej, ale nie masz numeru PESEL UKR, nowe przepisy mogą całkowicie zmienić Twoją sytuację:
- uzyskasz dostęp do pełnych praw pobytowych,
- będziesz mógł legalnie pracować i prowadzić biznes,
- zabezpieczysz swoją sytuację w Polsce na dłuższy czas.
🔹 Najważniejsze: warto śledzić procedury nadawania numeru PESEL UKR i skorzystać z pomocy ekspertów, aby uniknąć błędów i utraty prawa do pobytu.
Podstawy prawne:
8. Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy
9. Rozporządzenie Rady (UE) 2022/382 w sprawie ochrony tymczasowej
10. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Skonsultuj swoją sprawę
Zadzwoń lub napisz