Magdalena Piszczek
Ekspert ds. legalizacji pobytu i zatrudnienia cudzoziemców
Wygaszanie specustawy wojennej – najważniejsze zmiany dla obywateli. Oto 10 najważniejszych zmian, które każdy obywatel Ukrainy powinien znać:
1. Koniec specustawy wojennej
- Specustawa jest wygaszana, a nowe przepisy przenoszą jej większość rozwiązań do systemu prawa krajowego i unijnego.
- Dotychczasowe uproszczenia i przywileje będą stopniowo zastępowane standardowymi procedurami.
2. Legalność pobytu powiązana z ochroną czasową UE
- Wprowadzono definicję „beneficjenta ochrony czasowej” – osoby objętej ochroną w Polsce na podstawie decyzji UE 2022/382.
- Legalność pobytu będzie uzależniona od obowiązującego okresu ochrony czasowej.
- Po wygaśnięciu ochrony cudzoziemcy muszą opuścić Polskę w ciągu 30 dni, jeśli nie mają innego tytułu pobytowego.
3. PESEL UKR jako warunek legalności
- Osoby objęte ochroną czasową mogą uzyskać PESEL UKR, co umożliwia dostęp do pełnego systemu pobytowego.
- Obowiązek nadania PESEL w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy – brak wypełnienia skutkuje wygaśnięciem ochrony.
4. Prawo do pracy
- Beneficjenci ochrony czasowej mogą pracować bez zezwolenia.
- Pracodawca musi zgłosić powierzenie pracy do urzędu pracy w ciągu 7 dni.
- Osoby nieobjęte ochroną czasową mogą korzystać z uproszczonej ścieżki zatrudnienia przez 3 lata od wejścia ustawy w życie.
5. Prowadzenie działalności gospodarczej
- Dotychczasowe JDG założone na podstawie specustawy można prowadzić dalej, jeśli pobyt jest legalny.
- Po 5 marca 2026 r. prawo do zakładania JDG będą mieli tylko obywatele Ukrainy ze statusem UKR.
- Pozostali cudzoziemcy mogą prowadzić działalność w formie spółek.
6. Kontynuacja istniejących działalności
- Około 90 000 JDG założonych do połowy 2025 r. może być kontynuowane na dotychczasowych zasadach.
- Przedłużono możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w postępowaniach o pobyt do 4 marca 2027 r.
7. Nowe zasady wniosków pobytowych
- Dotychczasowe wyjątkowe przepisy specustawy, np. przyznawanie pobytu czasowego mimo niespełnienia wymogów, zostają uchylone.
- Wszystkie decyzje będą wydawane na podstawie standardowych przepisów krajowych i prawa UE.
8. Obowiązek potwierdzenia tożsamości
- Osoby z PESEL UKR nadanym na podstawie dokumentów innych niż paszport muszą potwierdzić tożsamość w urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 r.
- Brak potwierdzenia skutkuje zmianą statusu na NUE i utratą prawa do ochrony czasowej.
9. Zmiany w systemie kart pobytu
- Karty pobytu CUKR będą dostępne po wprowadzeniu odpowiednich rozwiązań technicznych.
- Nowe przepisy przenoszą wymogi z art. 2 ust. 1 specustawy do art. 106 ustawy o cudzoziemcach.
10. Przejście na przepisy systemowe
- Wszystkie rozwiązania specustawy będą stopniowo zastępowane przepisami systemowymi, zgodnymi z prawem UE i krajowym.
- Zapewnia to stabilność pobytu, ale wymaga od cudzoziemców ścisłego przestrzegania nowych terminów i obowiązków.
Podsumowanie
Wygaszanie specustawy wojennej nie oznacza utraty prawa do pobytu i pracy – pod warunkiem, że:
- masz legalny pobyt w Polsce,
- uzyskasz PESEL UKR, jeśli jesteś objęty ochroną czasową,
- przestrzegasz nowych terminów i obowiązków.
Dzięki temu możesz legalnie mieszkać, pracować i prowadzić biznes w Polsce, korzystając z uregulowanego i stabilnego systemu prawnego.
Skonsultuj swoją sprawę
Zadzwoń lub napisz